Ouders helpen met online veiligheid: wat u kunt doen

Waarom zijn ouderen een doelwit van online oplichting?

Volgens Veiliginternetten.nl worden ouderen niet als enigen slachtoffer van hulpvraagfraude of phishing, maar zijn ze wel een gewild doelwit. Het aantal slachtoffers van hulpvraagfraude, bijvoorbeeld via WhatsApp, is sterk gestegen. Phishingberichten worden steeds professioneler en zijn moeilijk van echte berichten te onderscheiden.

Wat kunt u samen instellen?

Begin met de basis. Zet updates automatisch aan, zet tweestapsverificatie aan voor e-mail en DigiD, gebruik voor elk account een uniek wachtwoord en kijk samen welke beveiliging de telefoon en de computer al hebben. Laat uw ouder wachtwoorden en codes zelf intypen. U kunt uitleggen zonder de geheime codes te kennen of op afstand een betaling te bevestigen.

Hoe bespreekt u oplichting zonder betuttelend te zijn?

Vertel wat u zelf bent tegengekomen, bijvoorbeeld een nepbericht of neptelefoontje. Spreek een vaste regel af voor als iets verdacht lijkt. Bij hulpvraagfraude doet een oplichter zich voor als familielid of vriend in nood. Bel dan de persoon op het nummer dat u al kent en stel een vraag. Maak geen geld over voordat u de (klein)kinderen of de vriend heeft gesproken. Veiliginternetten.nl vat het samen met: ‘Niet gebeld is geen geld’.

Hoe controleert u een verdachte link?

Ga met de muis op een link staan zonder te klikken en kijk naar de tekst. Staan er vreemde dingen in, klik dan niet. U kunt een link ook controleren via ScamCheck of checkjelinkje.nl.

Wat doet u als uw ouder toch is opgelicht?

Is er op een link geklikt zonder te controleren, dan verandert u de wachtwoorden, doet u een virusscan en meldt u het bij de Fraudehelpdesk en bij de verzender. Aangifte kunt u online doen bij de politie. Door het ook bij de Fraudehelpdesk te melden, kunnen andere mensen worden gewaarschuwd. Is er geld overgemaakt, bel dan direct de bank. Wat u verder doet, staat in het artikel ‘Ik ben opgelicht. Wat nu?’. Veiliginternetten.nl heeft ook een flyer ‘Eerste Hulp bij Online Criminaliteit’ met de eerste stappen en belangrijke telefoonnummers. U kunt die bewaren of uitprinten.

Waar vindt uw ouder hulp en cursussen?

Veiliginternetten.nl noemt onder meer ANBO, SeniorWeb met tips en cursussen op ruim 450 leslocaties, Welkom Online van het Nationaal Ouderenfonds (een gratis lesprogramma), het Informatiepunt Digitale Overheid in de bibliotheek en bankinformatiepunt.nl voor hulp bij bankzaken.

Wat kunt u doen?

1. Begin met een rustig gesprek

   Vraag waar uw ouder tegenaan loopt en wat hij of zij zelf wil kunnen. Vertel ook over nepberichten die u zelf kreeg.

2. Controleer samen de basis

   Zet updates automatisch aan en kijk welke beveiliging de telefoon en de computer al hebben.

3. Beveilig het e-mailaccount

   Zorg voor een uniek wachtwoord en zet tweestapsverificatie aan. Via e-mail herstelt u vaak andere wachtwoorden.

4. Spreek een vaste regel af

   Eerst bellen op een nummer dat u kent, dan pas betalen. Niet gebeld is geen geld.

5. Oefen het controleren van een link

   Laat zien hoe u een link bekijkt zonder te klikken en hoe u hem controleert met ScamCheck of checkjelinkje.nl.

6. Spreek af wat er gebeurt als het misgaat

   Spreek af wie u belt, bijvoorbeeld de bank en de Fraudehelpdesk. Praat zonder verwijt.

7. Bewaar de flyer met eerste hulp

   Print de flyer ‘Eerste Hulp bij Online Criminaliteit’ van Veiliginternetten.nl en leg hem bij de telefoon of computer.

Om te onthouden

• Praat zonder verwijt. Phishingberichten worden steeds moeilijker van echte berichten te onderscheiden.
• Laat uw ouder wachtwoorden en herstelcodes zelf intypen en bewaren.
• Als helper hoeft u de geheime codes niet te kennen en bevestigt u geen betalingen op afstand.
• Veiliginternetten.nl heeft ook een uitleg over de simpele modus van iPhone en Android.

Veelgestelde vragen

Verder lezen

• Hoe maakt u een smartphone eenvoudiger?
• WhatsApp-oplichting: eerst bellen, dan betalen
• Ik ben opgelicht. Wat nu?
• Tweestapsverificatie instellen: uitleg stap voor stap